Atatürk Dönemi Dış Politika

Lozan Konferansından Kalan Sorunlar :

  • Yabancı Okullar Sorunu
  •  Nüfus Değişimi
  • Musul Sorunu
  • Kabotaj Hakları
  • Boğazlar Sorunu
  • Hatay Sorunu

Yabancı Okullar Sorunu

  • Türk dili, Türk tarihi ve coğrafya dersleri, Türk öğretmenleri tarafından okutulacaktır.
  • Yabancı okullar M.E.B bağlı olacaktır.
  • Türk müfettişler tarafından denetlenecektir.
  • Koşulları kabul eden okullar eğitimlerine devam edecektir.

Nüfus Değişimi

  • Yunanlılar İstanbul’ da daha fazla Rum bırakmak isteyince Türk hükümeti bu duruma karşı çıkmıştır. Sorun Adalet divanına götürüldü.
  • İki hükümet karşılıklı olarak mallara el koydular, yeniden Lozan Barışı uygulandı.

Musul sorunu ve Ankara Antlaşması (1926)

  • Milletler Cemiyeti sorun karşısında Türkiye aleyhine karar verildi.
  • Şeyh Sait Ayaklanmasının çıktığı dönemde İngiltere 1926 Ankara Antlaşması imzalandı. Musul, Irak’ a bırakıldı. Petrol gelirlerinin %10′ u 25 yıl süreyle Türkiye’ ye bırakıldı.

Kellog Paktı (27 Ağustos 1928):
Barışı korumak amacıyla Abd ve Fransa dış işleri bakanının yaptığı bu girişime Türkiye 1929 da üye oldu.

Türkiye’ nin Milletler Cemiyetine Üye Olması (18 Temmuz 1932)
Yurtta sulh cihanda Sulh düşüncesiyle yola çıkıldı.
Cemiyet II.Dünya Savaşı ile dağıtıldı.

Balkan Antantı (9 Şubat 1934)

  • İtalya ve Almanya’ nın tutumu üzerine Balkanların güvenliğini sağlamak amaçlı kuruldu.
  • Türkiye, Yunanistan, Romanya, Yugoslavya katıldı.
  • Bulgaristan Balkan ülkeleri ile olan sorunu sebebiyle katılmadı.
  • II. Dünya Savaşı ile ortadan kalkmıştır.

Möntro Boğazlar Sözleşmesi (20 Temmuz 1936)

  • Japonya’ nın Mançurya’ ya saldırması, İtalya’ nın Habeşistan’ ı işgali ile II. Dünya Savaşı tehlikesi belirince boğazların durumunun yeniden görüşülmesi talep edildi.
  • Sözleşme İle :
  • Boğazlar üzerindeki tüm kısıtlamalar kaldırıldı.
  • Egemenlik hakkı Türkiye’ ye bırakıldı. Boğazlar komisyonu dağıtıldı.
  • Tütkiye’ nin jeopolitik önemi arttı.

Sadabat Paktı (9 Temmuz 1937) (Doğu Sınırları güvende)

  • İtalya’ nın Ortadoğu Politikası ve Habeşistanı almak istemesi
  • Üzerine Yakındoğuda barış ve güvenliğin sağlanması amacıyla
  • Türkiye, İran, Irak, Afganistan arasında imazalanmıştır.
  • Türkiye doğu sınırlarını güven altına aldı.
  • II.Dünya Savaşının çıkması üzerine işlevini yitirdi.

Hatay’ ın Türkiye’ ye Katılması (1939)

  • Fransa ile imzalanan 1921 Ankara Antlaşması Hatay özerk yönetimi kuruldu.
  • Hatay’ da yapılan halk ayaklanması ile 2 Eylül 1938′ de Hatay Cumhuriyeti kuruldu.
  • 30 Haziran’ da Hatay Meclisi aldığı kararla Türkiye Cumhuriyeti’ ne katıldı.

II.Dünya Savaşı (1939-1945)

  • 1.Dünya Savaşı’ nın ekonomik bunalımı ve Versay Antlaşması’ nın dengesizlik yaratması sonucu başlamıştır.
  • Mihver Devletler : Almanya ve İtalya ve Japonya’ dır.
  • Müttefik Devletler : ABD, SSCB, İngiltere, Fransa
  • Sonuçta Almanya yenildi ve ;
  • Avrupa’ da doğu ile batı arasında 2 etki alanı oluştu.
  • Almanya ikiye ayrıldı.
  • Birleşmiş Milletler kuruldu. (1945)
  • ABD’ nin Avrupa Politikası sistemleşti.
  • Sömürgecilik kaldırıldı.
  • İsrail Devleti kuruldu.
  • Nato ( Kuzey Atlantik Paktı) ve Varşova Paktı kuruldu.
  • Soğuk Savaş başladı.

Türkiye Savaşın dışında kalmıştır. Ancak savaş sonu politikalarda etkili olmak için Almanya’ ya savaş ilan etti. İngiltere Adana görüşmelerinde Türkiye’ ye savaşa katılması için baskı yapmıştır.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*