Dünya ve Uzay (Coğrafya)

Evrenin Oluşumu

1.Görüş : Evren sonsuzdan beri var olmuştur ve sonsuza kadar şu anki haliyle var olacaktır. (Newton)

2. Görüş : Evrenin bir başlangıcı vardır ve sürekli genişlemektedir.

Büyük Patlama (Big Bang) : Evrenin bir başlangıcı vardır ve sürekli genişlemektedir. (Lemaitre) Bu teoride gök cisimlerinin birbirine çok yakın olduğunu hatta tüm evrenin bir noktadan oluştuğu düşünülür.

Dünyamızın Oluşumu

1. Görüş : Güneşten kopan bir madde yığınından meydana geldi.

2. Görüş : Evren oluştuğunda Dünya kızgın bir gaz kütlesiydi. Kendi etrafında dönerek dıştan içe soğudu.

Kayaçlar

Yer kabuğunun yapısını oluşturan çeşitli minerallerden oluşmuş taş ve kayalara kayaç (kütle) denir.

1-) Magmatik Kayaçlar : Ateş kürede bulunan magmanın yeryüzüne çıkarak ya da taşkürede soğuyarak katılaşması sonucu oluşur.

2-) Tortul Kayaçlar : Kayaçlar, sel suları, akarsular, rüzgar, sıcaklık etkisiyle çukur alanlara çöker. Çöken parçaların üzerinde ağırlık artar sıkışarak katılaşır ve tortul kayaçlar meydana gelir. Oluş şekline göre üçe ayrılır.

Mekanik Kayaç : Kum taşı, çakıl taşı

Kimyasal Kayaç : Traventer, çakıl taşı, kaya tuzu

Organik Kayaç : Kömür, tebeşir, mercan, petrol

3-) Başkalaşmış kayaçlar : Magmatik ve tortul kayaçların yüksek basınç ve sıcaklık etkisiyle değişikliğe uğraması sonucu oluşur. Mermer, arduvaz, şist ve kuvartz

Fosil : Jeolojik zamanda yaşamış canlıların tortul kayaçlar içinde taşlaşmış olarak bulunan kalıntılarına fosil denir. Fosilleri inceleyen bilim dalına paleontoloji denir. Genç fosiller üst katmanda yaşlı fosiller alt katmanda bulunur ve o bölgenin coğrafi ve iklim özellikleri hakkında bilgiler verir. Kömür, doğal gaz, petrol gibi yakıtlara fosil yakıt denir.

Yer Kabuğu ve Levha Hareketleri

Alfred Wegener tüm kıtaların 250 milyon yıl önce Pangea adı verilen tek kıta halinde bulunduğunu öne sürer. Daha sonra pangea levha adı verilen parçalara bölünmüş ve farklı yönlere hareket etmiştir. (Okyanus tabanı yayılma teorisi) Levhalar birbirine yaklaşabilir, uzaklaşabilir ya da zıt yönde hareket edebilir.

Levhaların Uzaklaşma Hareketi

  • Levhalar arasında çukurlar oluşur.
  • Levhalar arasındaki boşluktan magma yükselir ve soğur.
  • Ateş kürenin konveksiyon akımından levhalar uzaklaşır.

Levhaların Yaklaşma Hareketi

  • Kıtasal Levha – Kıtasal Levha : Genellikle kıvrımlı sıra dağlar oluşur.
  • Okyanusal Levha – Kıtasal Levha : Okyanusal levha daha yoğun olduğu için kıtasal levha altına dalar ve yüzeyde çukur oluşur. Bu olayın meydana geldiği yere dalma – batma bölgesi denir.

Rüzgar : Basınç farkından dolayı yatay yönde gerçekleşen hava olayına denir. Rüzgar hızından dolayı yaptığı etki Beaufort ölçeği ile hesaplanır. Rüzgarlar gittikleri yeri geldikleri ortamın sıcaklığını taşır. Bazı rüzgarlar belirli yönde eserken bazıları kendi etrafında dönerler. Kendi çevresinde dönen rüzgarların şiddetine azdan çoğa, şeytan kulesi, hortum, kasırga adı verilir.

Takım Yıldızları : Gökyüzüne bakıldığında duruyormuş gibi görünür. Büyükayı, küçükayı, ejderha, çoban, kuzey tacı, orion(avcı) en bilinenleridir.

Kuyruklu Yıldız : Güneş etrafında dolanan donmuş haldeki toz, gaz ve taş parçalarından oluşur. Yıldız değildir.

Yıldız : Isı ve ışık yayan gök cisimleridir, çok büyüktür sıcaktır konumları değişmez yanıp sönen titreşen Işık noktaları gibi gözükür.

Gezegen : Isı ve ışık yaymaz yansıtır. Soğuktur küçüktür, konumları değişir.

Güneş Sistemi

  • İç Gezegenler : Merkür, Venüs, Dünya, Mars
  • Dış Gezegenler : Jüpiter, Satürn, Uranüs, Neptün

1-) Merkür : Güneş’e en yakın ve en küçük gezegendir. Uydusu ve atmosferi yoktur.

2-) Venüs : Dünyanın ikizi olarak söylenir. Uydusu yoktur. Atmosferi kalındır. Kendi etrafındaki dönüş yönü diğerlerinin tersinedir.

3-) Dünya : Hayat olan tek gezegendir. Ekseni hafif eğiktir. Bir uydusu vardır.

4-) Mars : Yüzeyi dünya yüzeyine benzer. Kızıl Gezegen de denir. İnce bir atmosferi vardır. İki uydusu vardır.

5-) Jupiter : En büyük gezegendir. 63 tane uydusu vardır. Üzerinde hiç kara parçası yoktur.

6-) Satürn : Etrafında gaz, kaya ve buzlardan oluşan halkası vardır. 6 adet uyduya sahiptir.

7-) Uranüs : Yörüngesinde yuvarlanarak ilerler. Yüzeyi buzullarla kaplıdır. 15 uydusu vardır.

8- ) Neptün : En uzak gezegendir. 8 uydusu vardır.

Ay : Dünyamızın tek uydusudur. Kendi etrafında ve dünya etrafında dönme süresi eşit olduğu için Dünyadan hep aynı yüzü görülür gece (-173 derece) gündüz (130 derece) arası sıcaklık farkı çok fazladır.

İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.


*


This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.