Felsefe

Ahlaki Eylemin Kaynağı Nelerdir ? (Felsefe)

Ahlaki özgürlük mümkün müdür ?

  • A) Determinizm : Davranışlar içten ve dıştan gelen koşullarla belirlendiği için eylemlerde ahlaki özgürlük yoktur. Fatalizm(Kadercilik)
  • B) İndeterminizm : Ahlaki eylemde tamamen özgür olduğunu savunur.
  • C) Otodeterminizm : Ahlaki özgürlük bir irade meselesidir. Kişiliği gelişmiş olan daha özgür olur.

Evrensel ahlak var mıdır ?

1-) Evrensel Ahlak Yoktur Diyenler

  • Hedonizm (Hazcılık) : Hayattan haz almayı, tad ve zevk almayı esas olan görüş Aristippos ve Epikuros. (Hayatta ölüm korkusunu yenip ölçülü ve dengeli bir haz duyarlar.
  • Prapmatizm (Fayda Ahlakı) : Olabildiğince çok insanın olabildiğince çok mutlu olduğu fayda esasına dayanan ahlak anlayışıdır.
  • Bencillik (Egoizm) : İnsanın kendini sevmesi, koruması ve gerçekleştirmesi isteğidir. İleri hali çıkarcılıktır. (Hobbes)
  • Anarşizm (Aşırı Bireycilik) : Bireyin özgürlüğünü engelleyen her türlü yapıyı (aile, din, devlet, mülkiyet) yıkıp bireyi özgür kılmayı ister. Proudhon : Mülkiyet hırsızlıktır. Bakunin : Kollektivizm, birlikte mülkiyet. Kropotkin, Sterner temsilcileri.
  • Friedrich Nietzsche (19. yy Alman Filozofu) : O Hristiyanın ahlakına, onun köleleştirici merhamet yüklü ahlakına tümden karşıdır. Nietzsche bencil, bireyci, acımasız “güç” ilkesine dayanan “üstün” insanın efendi ahlakını savunur. Aklı değil iradeyi önemseyen bu ahlak insanları sürü olmaktan kurtarıp güçlü, acımasız bireyci efendi ahlakı olacaktır.
  • Jean-Paul Sartre : 20.yy Fransız filozofu “Varoluşçuluk” felsefesinin önemli temsilcisi olan Sartre‘ e göre “Varoluş özden önce gelir.” Yani insan hayatın içine atılarak, acı çekerek, bulantı duyarak, tiksinerek, kendi bireysel varlığını, kendisi oluşturur. Bilinçli olan insan, kendi varlığından sonra kendi özünü (ruhunu), kendi oluşturur. Bunun için tanrıya ihtiyacı yoktur.

2 ) Evrensel Ahlakın Varlığını Kabul Edenler

1-) Subjektif Temelde Ahlaki Kabul Edenler

Dini bir temel ya da görüş ve fikre dayanmayan insanın yapıp etmelerinden, doğan ahlak, John Stuart Mill ve Henri Bergson‘ un ahlak anlayaşıdır.

2-) Objektif Temelde Ahlakı Kabul Edenler

Ahlakın temeli din ya da büyük fikir yada görüştür.

  • Sokrates : Ahlakın amacı mutluluk kaynağı bilgidir.
  • Platon : İdealar kuramından doğruluk, iyilik, adalet, ideasına uygun olan ahlak anlayışıdır.
  • Farabi : Akıl insana doğru ve ahlaki davranmayı öğretir. Alışkanlıklarımızda ahlakın temelidir.
  • Spinoza : Tüm tanrıcılık (Panteizm) , evrendeki her şey sonsuztur. Her şey tanrıdan zorunlu olarak olmuştur.
  • Kant : Ödev ahlakı, bir davranış samimi içten ve ödev bilinciyle yapılıyorsa ahlakındır. Kant’ da ilkeler eylemin sonucundan önemlidir.
  • Tasavvuf Felsefesi : 12. 13. yy’da Anadolu’ da ortaya çıkmıştır. Tanrı gizli bir hazine olmaktan çıkıp bilinmek istemiş ve bu evreni yaratmıştır. Tanrı kendi özüne duyduğu aşktan dolayı bu evreni yaratmıştır. Evrendeki her türlü varlığı büyük bir aşk ve muhabbetle sevmek gerekir. Çünkü yaradılışın özünde aşk vardır. Mevlana, Yunus Emre, H.Bektaşi Veli

Etiketler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

18 + seven =

Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyici kullanıyorsanız, kapayıp tekrar girmeyi deneyiniz.