Biyoloji

İnsanda Sinir Sistemi (Biyoloji)

Merkezi sinir sistemi ikiye ayrılır. Bunlardan biri beyin biri de omuriliktir. Beyini parçalar bölerek incelersek.

  • Beyin : Ön beyin, orta beyin, arka beyin.
  • Ön beyin : Uç beyin, ara beyin
  • Arka beyin : Omurilik soğanı, beyincik
  • Ara beyin : Talamus, hipotalamus, hipofiz

Çevresel sinir sistemi, somatik sinir sistemi ve otonom sinir sistemi olarak ikiye ayrılır.

Otonom sinir sistemi ise sempatik sinir sistemi ve parasempatik sinir sistemi olarak ikiye ayrılır.

Merkezi Sinir Sistemi

Beyin : Beyin ve omurilik üç temel zar ile örtülüdür.

  1. Sert zar : Bağ dokudan yapılmıştır. Dış etkilere karşı koruma sağlar.
  2. Örümceksi zar : Sert ve ince zarı birbirine bağlar.
  3. İnce zar : Burada beyni besleyen ve gaz alışverişini sağlayan kan damarları bulunur.

Örümceksi zarın aralıkları ile ince zarın arası, Beyin-Omurilik Sıvısı (BOS) ile doludur. Beyin omurilik sıvısı beyni dışarıdan gelebilecek etkilere karşı korur. Kan damarları ile sinir hücreleri arasında madde alışverişi sağlar.

Beynin Kısımları

Ön beyin : İnsan beyninin en büyük kısmıdır. Uç beyin ve ara beyin olarak ikiye ayrılır.

Uç beyin (Beyin Kabuğu) :

  • Beynin diğer kısımlarını üstten kapatan bölümüdür. İki yarım küreden meydana gelmiştir. Yarım küreler üstten nasırlı cisim, alttan beyin üçgeni denilen bağlarla birbirine bağlanmıştır. Bu bağlar sinir aksonlarından oluşur.
  • Ön beyinden enine bir kesit alındığında dış kısımda “Boz madde” iç kısımda ise “Ak madde” bulunur.
  • Boz maddeden oluşan kısıma Korteks (Beyin Kabuğu) denir. Nöronların gövdelerinden oluşur.
  • Ak madde miyelinli akson demetlerinden oluşur
  • Beyin çok sayıda girintiden oluşur. Bu girintilerle beynin yüzey alanı arttırılır.
  • Girintilerden en önemli olanı Rolando yarığıdır.

Ara Beyin :

  • Talamus koku hariç beyin kabuğuna giden duyuların toplanma ve dağılma merkezi olarak görev yapar.
  • Hipotalamus iç organ ve dokuların otomatik kontrol merkezidir. Bu işlevi hipofiz bezinin çalışmasını denetleyerek yapar.
  • Hipotalamus RF(Relasing Faktör) salgılayarak hipofizi denetler.

Hipotalamusun Görevleri :

  • Vücudun su dengesinin ayarlanması
  • Karbonhidrat ve yağ metabolizmasının düzenlenmesi
  • İştah, açlık, tokluk durumlarının kontrolü
  • Kan basıncı, heyecan, korku, öfke durumlarının oluşması
  • Uyku düzeninin sağlanması
  • Vücut sıcaklığının dengede tutulması
  • Eşeysel olgunlaşma ve yönelmenin kontrol edilmesi
  • Hipofiz hipotalamusta üretilen antidiüretik hormon (ADH) ve oksitosin hormonlarının kana salgılandığı kısımdır.

Ortabeyin

  • Görme ve işitme reflekslerine ait merkezler bulunur.
  • Fazla ışıkta göz bebeklerinin küçülmesi az ışıkta genişlemesi
  • Bazı kulak reflexleri burada düzenlenir.
  • Dinlenme halinde kasların belirli bir seviyede kasılı olmasını (kas tonusu) sağlar.

Arka Beyin

  • Beyincik, ortada bir merkez ile iki yarım küreden meydana gelir.
  • Beyincik yarım küreleri Varol Köprüsüyle (PONS) birbirine bağlanır.

Beyincik

  • Vücudun çizgili kas faaliyetlerinin düzenli olmasını
  • Karmaşık kas hareketlerinin düzenlenmesini ve vücudun dengesini sağlar.

Omurilik Soğanı

  • Son beyinde denilir (Hayat düğümü)
  • Kesiti alınıp incelendiğinde dışta ak madde içte boz madde görülür
  • Beyinden vücuda gelen sinirler omurilik soğanından çapraz yaparak geçerler.
  • Bu nedenle vücudun sağ tarafını beynin sol tarafı, vücudun sol tarafını beynin sağ tarafı kontrol eder.
  • Omurilik soğanı beyin ve omurilik arasındaki impulsların taşınmasında görev yapar.
  • Solunum, dolaşım, boşaltım, salgılama ve sindirim gibi olayların düzenlendiği, kalp atış hızı, metabolizma, karaciğerin şeker ayarlaması burada kontrol edilir.
  • Soluma, yutma, çiğneme, öksürme, kusma, kan damarlarının büzülmesi ve gevşemesi gibi vücut içi reflekslerin kontrol edildiği merkezler burada bulunur.

Omurilik

  • Omurga kanalının içinde omurilik soğanından başlayıp aşağı doğru incelere uzanır.
  • Ergin bir insanda 44cm uzunluğunda ve 1 cm çapındadır.
  • Beynin yapısından farklı olarak içi boz madde dışı ak maddeden yapılmıştır.
  • Enine kesiti alındığında aşağıdaki gibi bir görüntü çıkar.

Omuriliğin Görevleri

  • Vücut organlarından beyine gelen ve beyinden vücut organlarına giden uyartıları denetler.
  • Alışkanlık haline gelen hareketleri denetler. (Araba kullanmak, dans etmek, yüzmek..)
  • Refleks hareketlerini düzenler.

Etiketler

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

four + 9 =

Kapalı

Reklam Engelleyici Algılandı

Lütfen reklam engelleyici kullanıyorsanız, kapayıp tekrar girmeyi deneyiniz.