Taşıma ve Dolaşım Sistemleri (Biyoloji)

Bir Hücrelilerde Taşıma : Taşıma sistemleri yoktur. Hücrenin gerek duyduğu besin ve oksijen gibi maddelerin alınması hücre yüzeyinden difüzyon ve aktif taşımayla yapılır gibi maddelerin alınması hücre yüzeyinden difüzyon ve aktif taşımayla yapılır.

Bitkilerde Taşıma Sistemleri

Damarsız Bitkilerde Taşıma : Su yosunları, kara yosunları ve ciğer otlarında hem taşıma sistemi hemde gerçek kök bulunmaz. Kök yerine rizoitler bulunur. Madde alışverişi bütün vücut yüzeyiyle yapılır.

Damarlı Bitkilerde Taşıma : Bitkilerde taşıma sistemine ilk olarak Eğrelti otlarında rastlanır. Çiçekli bitkilerde su ve mineraller topraktan emici tüylerle alınır. Ksilem (Odun) borularıyla tüm bitkiye iletilir. Fotosentez ürünleri Floem (Soymuk) borularıyla yapraklardan tüm bitkiye iletilir.

Kapalı İletim Denetimi : Tek de çeneklilerde odun ve soymuk boruları arasında anlaşmayı sağlayan kambiyum yoktur.

Açık İletim Demeti : Çift çeneklilerde kambiyum mevcuttur.

Bitkilerde Suyun Taşınması

1-) Kök Basıncı : Bitkilerin kök emici tüy hücrelerindeki sıvının yoğunluğu toprak sıvısına göre daha fazladır. Bu yoğunluk farkından kaynaklanan osmotik basınç topraktaki suyun alınmasını ve odun borularındaki belirli bir yüksekliğe kadar taşınmasını sağlar.

2-) Terleme : Kohezyon Teorisi : Yapraklarda terleme ile kaybedilen su toprak hücrelerinde ki osmotik basıncın artmasına neden olur. Bu durum bitkinin yaprak ve üst kısımlarında yüksek bir emme kuvvetinin oluşmasını sağlar. Bu emme kuvveti hava basıncından 30 kat daha fazladır. Böylece yaprak hücreleri ve odun borularının üst kısımlarından eksilen su emici tüylerle topraktan alınarak karşılanır. Odun borularında su moleküllerini bir sütun halinde kohezyon kuvveti yükseltir. (Etkisi çok fazladır.)

3-) Kılcallık Olayı : Kılcallık olayı odun borusu çeperinin su moleküllerini çekmesidir. Bu olaya adhezyon denir. (Etkisi çok azdır.)

Bitkilerde Organik Maddelerin Taşınması : Soymuk borularında çift yönlü ve Ksilem (Odun) borularına göre çok yavaştır. Organik madde yoğunluğunun fazla olduğu hücrelerden soymuk borusu hücrelerine difüzyon kurallarına göre madde geçişi olur. Bu maddeler soymuk borusu hücrelerine difüzyon kurallarına göre madde geçişi olur. Bu maddeler soymuk borusu hücrelerinde bir hücreden diğerine iletilerek ilgili dokulara taşınır. Köklerde meydana gelen azotlu bileşiklerin taşınması aynı şekilde yukarı doğru gerçekleşir.

Hayvanlarda Dolaşım Sistemleri

Görevleri

  • Canlılık için gerekli olan besin ve oksijenin hücrelere ulaşmasını sağlamak.
  • Hücrelerde metabolizma sonucu oluşan CO2, üre ve amonyak gibi atıkların atılacağı organlara taşınmasını sağlamak.
  • Vücutta oluşan ısının vücudun her tarafına eşit olarak dağılmasına yardımcı olmak.
  • Salgılanan hormonların hedef organlara taşınmasını sağlamak.
  • Mikroplara karşı vücudun savunma ve bağışıklığının sağlanması.

Açık Dolaşım Sistemi

  • Omurgasız hayvanlardan bazı yumuşakçalar, derisidikenliler, eklembacaklılar görülür. Gelişmiş bir kalp bulunmaz. Bazı damarlar kuvvetli olarak kasılıp gevşeyerek kalp görevi görür. Kalp tarafından pompalanan kan doğrudan doku hücrelerinin bulunduğu vücut boşluklarına (sinüs) dökülür.
  • Hücrelerle kan sıvısı arasındaki madde alışverişi burada (sinüslerde) olur. Atık maddeler bakımından kirlenen kan daha sonra kısa damarlarla kalbe geri döner.
  • Atar damar bulunmasına rağmen açık dolaşımda kılcal damarlar ve toplar damarlar yoktur.
  • Kanın akış hızı yavaştır.
  • Eklem bacaklıların tamamında açık dolaşım mevcuttur. Bunların kanında O2, CO2, ve hemoglobin bulunmaz. Solunum gazları Trake ve Trakeollerle taşınır. Kan besin ve atık maddelerin taşınmasında görevlidir.
  • Toprak Solucanında atar, toplar ve kılcal damarlar bulunur. Kan sırtta arkadan öne şeklindedir. Kalp görevi yapan 5 çift damar, sırt ve karın damarlarını bir birine bağlar.

Omurgalılarda Dolaşım Sistemi

1-) Balıklarda Dolaşım : Kalp 1 kulakçık ve 1 karıncıktan oluşur. Vücut dolaşımında kirlenen kan önce iki ana toplar damarla kalbin kulakçığına oradan karıncığa geçer. Karıncığın kasılmasıyla kirli kan temizlenmek üzere solungaçlara geçer. Balıkların kalbinde hiç bir zaman temiz kan bulunmaz. Solungaçlar temizlenen kan kalbe uğramadan dokulara gönderilir. Yani balıklarda küçük kan dolaşımı yoktur.

2-) Kurbağalarda Dolaşım : 2 Kulakçık ve 1 karıncıktan oluşan kalbe sahiptirler. Sol kulakçıkta akciğerden gelen temiz kan sağ kulakçıkta kirli kan bulunur. Karıncıkta bu kanlar birbirine karışır. Vücuda gönderilen kan da akciğerlere gönderilen kan da karışık kandır.

3-) Sürüngenlerde Dolaşım : Sürüngenlerde de kalp yapısı kurbağalarınkine benzer. Fakat sürüngenlerde karıncıkta yarım perde vardır. Bu kanın kısmende olsa daha az karışmasını sağlar. Bazı timsah türlerinde kalp 2 kulakçık ve 2 karıncıktan oluşur. Ancak aort ile akciğer atardamarı arasında bulunan Panizza kanalı su altındayken açılır. Su altındayken karışık kan, su üstündeyken vücuda temiz kan pompalanır.

Taşıma ve Dolaşım Sistemleri (Biyoloji)

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

six − 5 =

Başa dön